Faza 4: Realizacja projektu

Ten etap rozwoju projektu obejmuje wszystkie czynności od uzyskania pozwolenia na budowę i eksploatację, zapewnienie odpowiednich środków na finansowanie inwestycji, poprzez planowanie i budowę biogazowni, aż do rozpoczęcia produkcji biogazu. Wymaga to nawiązania przez rolnika kontaktu z różnymi organami i instytucjami, takimi jak urzędy, firmy konsultingowe dla szczegółowego planowania, banki, itp.

Złożoność i czas budowy zależą od wielu czynników – m.in. rodzaju i wielkości biogazowni, czasu potrzebnego na uzyskanie pozwolenia na budowę (mogą być różne w poszczególnych krajach, a nawet lokalnie), czy stopnia zaangażowania rolnika w budowę biogazowni. Oprócz elementów technicznych, bardzo ważne dla realizacji projektu biogazowego jest uzyskanie na wczesnym etapie planowania inwestycji akceptacji sąsiadów i lokalnej społeczności, tak aby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji i opóźnień w dalszych fazach realizacji projektu.

Rysunek: Zadania w ramach realizacji projektu biogazowego „krok po kroku” [CASTILLO ET AL 2012, zmodyfikowane]

 

Biogazownie na terenach rolniczych budowane są często w pobliżu zabudowań gospodarskich i w zależności od krajowych uregulowań prawnych traktowane są jako „obiekty budowlane”, dla których niezbędne jest uzyskanie pozwolenia na budowę na podstawie krajowego prawa budowlanego.

W niektórych krajach instalacje biogazowe wymagają też zatwierdzenia zgodnie z Regulacjami Kontroli Emisji, również w zależności od krajowych uregulowań prawnych. Procedury zatwierdzania są zwykle bardziej skomplikowane i trwają dłużej w czasie, niż w przypadku uzyskiwania zgody na podstawie prawa budowlanego.

W krajach, w których istnieją regulacje odnoszące się do budowy i eksploatacji biogazowni, zastosowanie mogę mieć przepisy prawne dotyczące przykładowo [EDER 2012]:

  • Prawa budowlanego
  • Prawa bezpieczeństwa i higieny pracy
  • Przepisów ochrony wód
  • Prawa ochrony przyrody
  • Prawodawstwa w sprawie odpadów
  • Ustawy nawozowej.

Rolnik musi uzyskać wymagane pozwolenia na budowę i eksploatację biogazowni od władz lokalnych i być może innych właściwych instytucji. Podstawę do ubiegania się o pozwolenie stanowi zwykle szczegółowy projekt techniczny.

W projekcie powinny być uwzględnione różnorodne ograniczenia, związane z następującymi zagadnieniami:

  • hałasem i odorem z biogazowni, mogącymi stanowić uciążliwą przeszkodę dla lokalizacji w pobliżu obiektów (osiedli) mieszkalnych;
  • zakazami nawożenia w okresie zimowym, co wymaga zapewnienia wystarczającej pojemności zbiorników na poferment;
  • istniejącymi planami ochrony krajobrazu;
  • wymaganiami ochrony przeciwpożarowej;
  • zasadami inżynierii budowlanej (statyka), którymi należy się kierować podczas budowy zbiornika;
  • zapewnieniem wymaganej jakości betonu;
  • szczegółowymi aspektami odbioru technicznego biogazowni, bezpieczeństwa obsługi urządzeń, itp.

Odrębne regulacje prawne i procedury dotyczą wprowadzenia biometanu do sieci gazowniczej.

W załączniku 2 zamieszczono listę kontrolną do przygotowania dokumentów niezbędnych do uzyskania niezbędnych pozwoleń, w rozdziale 3.2 omówiono procedurę ubiegania się o zezwolenie na budowę biogazowni a w rozdziale 3.3 dokonano przeglądu regulacji w zakresie emisji z biogazowni.

Finansowanie projektów bioenergetycznych

Jak każda inwestycja, projekty bioenergetyczne są finansowane ze środków własnych i z kredytów, a jeżeli istnieje w kraju taka możliwość, projekt może być wspierany finansowo przez odpowiednie fundusze unijne lub inne środki publiczne.

Wstępnym krokiem do uzyskania dofinansowania projektu ze środków obcych jest na ogół przedstawienie studium wykonalności (patrz rozdział 0) lub biznes planu. Wyniki studium wykonalności powinny służyć przekonaniu potencjalnych kredytodawców i inwestorów o wykonalności technicznej, opłacalności ekonomicznej i zdolności kredytowej projektu.

Dobrze jest, jeżeli instytucja kredytująca, czy też wykwalifikowany doradca finansowy uczestniczą w przygotowaniu planu finansowego, bo to pozwala na uzyskanie ich opinii o możliwości finansowania już na wczesnym etapie realizacji projektu (np. pod koniec studium wykonalności). Taka współpraca stwarza zarazem możliwość jednoczesnego określenia wymagań instytucji kredytującej, w tym dotyczących niezbędnej dokumentacji i zabezpieczenia kredytu. Finansowanie może być ściśle powiązane z modelem operatora i formą prawną podmiotu realizującego inwestycję (rozdział 1.1).

Banki udzielające kredytów wymagają również udziału własnego inwestora w finansowaniu inwestycji – mogą być to środki pieniężne, jak również wkład w naturze na wykonanie części inwestycji sposobem gospodarskim. Szczegółowe wymogi, w tym także forma zabezpieczenia kredytu (np. hipoteka), zależne są od instytucji kredytującej.

 

Zwiększenie poparcia dla technologii biogazowych

Biogaz ma wiele zalet. Między innymi, jest to źródło energii odnawialnej, może być wykorzystany w różnej formie (energii elektryczna, ciepło, paliwo), daje się magazynować, co pozwala na produkcję energii wtedy, kiedy jest potrzebna, a ponadto generuje dodatkowy dochód dla rolnictwa i obszarów wiejskich. Mimo to, w niektórych krajach technologia biogazowa jest źle postrzegana przez media, a inwestujący w instalacje biogazowe coraz częściej napotykają na sprzeciw sąsiadów i innych grup społecznych (tzw. efekt NIMBY – „nie na moim podwórku” [ang. not in my backyard]).

Bariery społeczne lub niski stopień akceptacji wynikają często z nasilenia transportu i przemieszczania się maszyn do zbioru roślin energetycznych (wiele pojazdów, hałas, emisja spalin). Ponadto, głoszona jest często publicznie opinia, że biogazownie są śmierdzące i niebezpieczne (niebezpieczeństwo eksplozji), co sprawia, że instalacje biogazowe nie są tolerowane w pobliżu obszarów mieszkalnych. Ponadto, przeciwnicy biogazu twierdzą, że intensywne uprawy roślin energetycznych mają negatywny wpływ na piękno krajobrazu oraz zmniejszenie różnorodności biologicznej, a także niekorzystnie oddziałują na środowisko przyrodnicze ze względu na wysokie nawożenie i silną ochronę chemiczną upraw.

Dlatego rolnik planujący inwestycję powinien porozumieć się z sąsiadami aby przedstawić im i wspólnie omówić projekt budowy biogazowni (zwiedzanie istniejących biogazowni byłoby dobrym pomysłem). Doświadczenie dowodzi, że zawsze lepiej jest zdobyć akceptację społeczną na wczesnym etapie projektowania inwestycji, tak aby ludzie zrozumieli korzyści płynące z projektu i nie czuli się pominięci w procesie podejmowania decyzji, co w przeciwnym razie mogłoby skutkować skargami i protestami już po uruchomieniu biogazowni.

Do podstawowych warunków zdobycia akceptacji dla planowanej inwestycji można zaliczyć, przykładowo [Ehrenstein i in. 2012]:

  • kreowanie atmosfery otwartej komunikacji i wyjaśnianie wątpliwości sąsiadów,
  • określenie potencjalnie niekorzystnych, realnych zjawisk, jakie mogą wystąpić po uruchomieniu biogazowni (np. nieprzyjemne zapachy, zwiększenia ruchu transportowego) – bez wybielania (np. „to nigdy nie będzie śmierdzieć”);
  • zaangażowanie lokalnych zwolenników projektu w działania „public relations”
  • odpowiednio wczesne, jednoznaczne określenie lokalizacji biogazowni
  • przedstawienie korzyści z projektu dla lokalnej społeczności
  • zaoferowanie możliwości uczestnictwa w projekcie
  • jeżeli potrzebne włączenie mediatorów dla zapobiegania i rozwiązywania konfliktów
  • zapoznanie mieszkańców z funkcjonowaniem biogazowni, na przykład poprzez zorganizowanie „Dnia Otwartego” i prezentację projektu.

Takie wydarzenia stanowiące formę prezentowania informacji dla zainteresowanych mieszkańców i stwarzające okazje do dyskusji są istotną częścią procedury planowania. Do omówienia niektórych kwestii (np. ramy prawne, zdrowie, itp.) można zapraszać ekspertów zewnętrznych, co powinno przyczynić się do przekazu lepszej i bardziej wiarygodnej informacji [Ehrenstein i in. 2012].

Umowy

Do realizacji i eksploatacji biogazowni może być konieczne zawarcie szeregu formalnych umów handlowych. Ich liczba i charakter prawny różnić się mogą w zależności od przyjętego modelu biznesowego.

Niezbędne dla każdego projektu jest zwykle zawarcie kontraktu na budowę biogazowni. Często regulowane umowami są również dostawy substratu i odbiór pofermentu, podobnie jak sprzedaż nadwyżek ciepła lub biogazu do odbiorców zewnętrznych. Umowy z odbiorcami energii powinny być regularnie aktualizowane.

Przydatne mogą też być umowy koncesyjne z właścicielami ziemi, czy umowy służebności przesyłu zawarte z urzędami lokalnej administracji.

Wszystkie umowy powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb kontrahentów. W rozdziale załącznika 1 (Informacje ogólne o umowach) prezentowane są różne rodzaje umów.

 

Procedura przetargowa

Wybór najlepszego dostawcy biogazowni może być przeprowadzony w drodze porównania ofert, a nawet z wykorzystaniem procedury przetargowej. Pozwala to na wybranie najlepszej oferty. Należy przy tym wziąć pod uwagę to, że nie zawsze decydujące znaczenie przy wyborze ma niska cena. Równie ważna jest jakość, doświadczenie producenta, dodatkowe świadczenia związane na przykład z naprawami lub konserwacją biogazowni. Jeśli możliwe, dobrze jest zapoznać się z innymi instalacjami wykonanymi przez oferentów i pozyskać opinie od operatorów tych instalacji.

Budowa biogazowni i rozpoczęcie pracy

Dobre zarządzanie projektem wymaga dobrej organizacji. Ważne jest, aby opracowany był szczegółowy harmonogram realizacji inwestycji. Ułatwia to zidentyfikowanie ewentualnych wąskich gardeł i pomaga w sprawnej realizacji inwestycji. Dla każdego etapu inwestycji powinno być określone zapotrzebowanie na materiały i środki pieniężne, a także zaplanowany powinien być czas realizacji.

W trakcie budowy należy skrupulatnie kontrolować:

  • Jakość: czy prace są wykonywane profesjonalnie i zgodnie z projektem? Czy nie ujawniają się wady w instalowanych urządzeniach? Czy zapewnione jest bezpieczeństwo biogazowni?
  • Finanse: czy występują jakieś niespodziewane wydatki? Jeśli tak, to dlaczego nie zostały one przewidziane, czy są rzeczywiście uzasadnione?
  • Terminy realizacji: czy prace przebiegają zgodnie z harmonogramem?

Po zakończeniu budowy i instalacji urządzeń konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich testów i formalny odbiór inwestycji.

Share This