Fase 4 Project realisatie

Deze stap omvat alle activiteiten van het aanvragen van bouw- en milieuvergunningen, over het financieren van het project tot het bouwen en in werking stellen van de biogasinstallatie. Hiervoor moet contact worden gezocht met verschillende overheidsinstanties, banken, lokale overheden en fabrikanten/installateurs.

De complexiteit en de tijdsduur van deze stap hangen af van het type en de grootte van de biogasinstallatie en meer bepaald ook van het land en/of de regio (procedures, vergunningen enz.).

Naast de technische en financiële aspecten, is de aanvaarding door de omgeving van cruciaal belang bij de realisatie van een biogasproject. De buurtbewoners kunnen het best al in een vroeg stadium bij het project worden betrokken om latere vertragingen te vermijden.

Figuur: Taken binnen de stap “projectrealisatie” [CASTILLO ET A 2013, aangepast]

Vergunningen

Een vergunning of ontheffing is een officiële (noodzakelijke) toestemming van de overheid om een bepaalde activiteit uit te voeren. De wet kan bepalen dat iets verboden is zonder vergunning. De wet kan ook bepalen dat iets verboden is, met de mogelijkheid om een ontheffing van dat verbod te krijgen.

Bij het verkrijging van een vergunning voor een biogasinstallatie komt nog steeds veel wet- en regelgeving kijken. De InfoMil “handreiking (co-)vergisting van mest” en/of “handreiking mono-vergisting van mest” bevat richtlijnen (geen wet), die vaak worden gebruikt door de lokale overheden in de vergunningsprocedures voor biogasinstallaties. Om een biogasinstallatie te mogen bouwen is een omgevingsvergunning nodig, deze bevat vergunningen voor ruimtelijke ordening (bestemmingsplan), milieu, bouw, bescherming van water, ammoniak uitstoot enz.. Naast de omgevingsvergunning moet de installatie ook door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) erkend/gevalideerd worden voor het gebruik van dierlijke bijproducten. Afhankelijk van de bestemming van het digestaat (verspreiding op het land versus verwerking of export) gelden er strenge(re) voorschriften van de NVWA. Verder maakt (co-)vergisting van mest ook deel uit van de meststoffenwet, de meststoffenwet regelt onder meer welke cosubstraten kunnen worden gebruikt in het proces.

Spring naar meer informatie over regelgeving en vergunningen

Project financiering

Bioenergieprojecten worden meestal gefinancierd via eigen middelen en/of leningen. Onder bepaalde voorwaarden kan het project eventueel ook aanspraak maken op steunmaatregelen van de overheid.

Een noodzakelijke voorwaarde voor de financiering van een project is een positieve uitkomst van de haalbaarheidsstudie (zie hoofdstuk 5). Naast andere zaken, kunnen de resultaten van deze studie mogelijke kredietverleners en investeerders overtuigen van de technische uitvoerbaarheid, de economische levensvatbaarheid en de kredietwaardigheid van het project.

Bij de opmaak van een financieel plan, kan het best zo snel mogelijk een financieel adviseur en/of een kredietinstelling worden betrokken. Zij kunnen in een vroeg stadium van het project feedback geven over de haalbaarheid ervan (i.p.v. pas op het einde van de haalbaarheidsstudie). Banken zullen een advies geven over de verschillende financieringsmogelijkheden die er bestaan. De vereisten van de bank m.b.t. projectinformatie, documenten en onderpand moeten ook op tijd worden uitgeklaard. Deze vormen de basis voor een uitgebreide evaluatie. De financiering van het project is nauw verbonden met de wijze waarop de installatie zal worden uitgebaat en de wettelijke bedrijfsvorm die de nieuwe bedrijfstak eventueel krijgt.

Wanneer er geld wordt geleend, is het kunnen geven van voldoende garanties een cruciaal element van de projectfinanciering: hypotheken, onderpand (bv. de hele installatie of onderdelen) en/of (aankoop)garanties voor de geproduceerde elektriciteit en warmte. De vorm en de omvang van het onderpand moet worden overeengekomen als deel van de leningsonderhandelingen.

De mate waarin projecten financiële ondersteuning kunnen krijgen van de overheid of subsidiërende instellingen, verschillen van regio tot regio.

Spring naar subsidieregelingen in Nederland

Verbetering van de acceptatie in de omgeving

De biogastechnologie heeft zeer veel positieve aspecten. Het is bijvoorbeeld een hernieuwbare energiebron, is veelzijdig in de gebruiksvorm (elektriciteit, warmte en brandstof), kan flexibel gebruikt worden (bio-energie kan worden opgeslagen en maakt vraaggestuurde energieproductie mogelijk) en genereert extra inkomsten voor de landbouw en op het platteland. Ondanks dit alles is de biogastechnologie negatief in de media gekomen en krijgen biogas initiatiefnemers steeds meer te maken met “burger” groepen en wijken die tegen biogasinstallaties zijn (het NIMBY-effect, niet in mijn achtertuin).

Sociale barrières of slechte acceptatie zijn vaak gerelateerd aan de toename van verkeersbewegingen voor het transport en het oogsten van energiegewassen (te veel voertuigen, te lawaaierig en te veel uitstoot van uitlaatgassen). Daarnaast is de mening het publiek vaak dat biogasinstallaties stinken en ook gevaarlijk zijn (gevaar voor explosies), waardoor installaties niet getolereerd worden in de buurt van woonwijken. Ook wordt in sommige regio’s de teelt van energiegewassen als problematisch gezien. Tegenstanders beweren dat intensieve teelt van energiegewassen een negatief effect heeft op het landschap, de biodiversiteit afneemt en dat het overbemesting van de bodem en overmatig gebruik van pesticiden en herbiciden veroorzaakt.

Daarom moet de boer in contact komen met zijn buren om het biogasproject te presenteren en samen te bespreken (bezoek aan een bestaande biogasinstallatie zou een idee zijn). De ervaring leert dat het altijd beter is om het publiek in een vroeg stadium te betrekken om ze de voordelen van het project te laten begrijpen, zodat ze niet het gevoel krijgen  dat ze worden geneerd en gaan klagen op het einde van het project.

Naast de technische planning zijn een aantal aspecten voor de acceptatie relevant, deze moeten worden overwogen voor de bouw van de installatie. Dit is in de eerste plaats het vroeg informeren van het publiek of buren.

Essentiële criteria voor een goede acceptatie zijn bijvoorbeeld [EHRENSTEIN ET AL 2012]:

  • Het creëren van een open communicatie sfeer en het reageren op onzekere buren,
  • Noem de potentiële impact van de biogasinstallatie zoals bijv. geur ontwikkeling, het vergroten van het transport en verkeer, op een realistische manier- niet de problemen ontkennen (bijv. dat het nooit stinkt)
  • Betrekken van (lokale) voorstanders van het project in de publieke relaties
  • Wees in een vroeg stadium duidelijk over de locatie, bepaal indien mogelijk in overleg
  • Benoem de voordelen van het project voor de gemeenschap
  • Bied kansen van deelneming in de entiteit
  • Betrek eventueel bemiddelaars voor het voorkomen en oplossen van conflicten
  • Omwonenden moeten de mogelijkheid krijgen om de biogasinstallatie te leren kennen, bijvoorbeeld door het organiseren van een “open dag” of presentatie
  • Een goede en verantwoordelijke bedrijfsleiding is onmisbaar en vereist deskundigheid.

Activiteiten voor geïnteresseerde omwonenden zoals het presenteren van informatie en het toelaten van discussies over het project zijn een essentieel onderdeel van dit proces. Externe deskundigen kunnen worden uitgenodigd om bepaalde onderwerpen te bespreken (bijvoorbeeld het wettelijk kader, gezondheid, enz.) en daarmee het niveau van informatie en kennis bij de lokale bevolking te verhogen [EHRENSTEIN ET AL 2012].

Contracten

Voor de realisatie en de uitbating van een kleinschalige vergistingsinstallatie kan het nodig zijn om enkele zakelijke overeenkomsten vast te leggen in een contract. Hun aantal en de wettelijke vorm hangen af van het gekozen businessmodel.

Het is in vele gevallen noodzakelijk om een bouwcontract af te sluiten. Ook de toevoer van substraat en de afzet van digestaat worden best ook contractueel geregeld. Daarnaast kan ook een beheer/onderhoudscontract voor de biogasinstallatie nuttig zijn. Wanneer (overtollige) warmte van de eigen ketel of WKK, of (ruw) biogas wordt verkocht aan externe afnemers, moeten leveringscontracten worden voorzien. Ook kunnen concessie-overeenkomsten met private landeigenaars of overeenkomsten met de gemeente nodig zijn.

Alle contracten moeten op maat worden gemaakt om tegemoet te komen aan de specifieke noden van de verschillende partijen. De contracten met energieklanten (bv. afnemers van warmte) kunnen best regelmatig worden herzien.

Aanbestedingsprocedure

Nadat is uitgezocht welke constructeurs/leveranciers het meest geschikt zijn om de biogasinstallatie te bouwen dienen de offertes te worden vergeleken. Hierbij is het belangrijk om verder dan enkel de kostprijs te kijken. Even belangrijk zijn de kwaliteit en de verwachte/gegarandeerde productie, de ervaring van de constructeur/leverancier en de dienstverlening die wordt aangeboden (ondersteuning, naleveringen, onderhoud van de biogasinstallatie). Ook moet worden besloten of de installatie wordt gebouwd volgens een turn-key oplevering (weinig werk en korte projectplanning) of dat de installatie wordt gepland en uitgevoerd door een aannemer (met de mogelijkheid om een deel van het werk zelf uit te voeren).

Het is altijd nuttig om bestaande installaties van de leverancier of de aannemer te bezoeken en om ervaringen van de eigenaars te horen.

Het bouwen van de installatie en het opstarten

Voor een goed projectbeheer is een goede organisatie nodig. Het is daarom belangrijk dat er goed toezicht is tijdens de bouwfase. Onverwachte gebeurtenissen en kosten moeten worden vermeden om te garanderen dat het project succesvol wordt gerealiseerd.

Samen met de fabrikant en/of installateur moet een gedetailleerd schema worden opgesteld zodat er overzicht kan worden bewaard over het hele proces van de bouw en de installatie. Het laat de verschillende betrokken partijen toe om gepast te reageren wanneer problemen opduiken en het vermijdt onderbrekingen in een vroeg stadium.  Elke stap moet worden beschreven in termen van materiaalbehoefte, budget en duur. Een regelmatige rapportering over het bouwproces helpt om het schema up to date te houden.

 

Tijdens de bouw van de installatie moet, samen met de expert, de volgende drie punten nauwgezet worden gemonitord:

  • Kwaliteit: wordt het werk op een professionele manier uitgevoerd? Is dit wat wordt verwacht/is besteld? Vertonen de onderdelen geen gebreken? De veiligheid van een biogasinstallatie is hierbij een zeer belangrijk aspect.
  • Financiële aspecten: zijn er onverwachte uitgaven? Zo ja, waarom waren deze niet voorzien?
  • Deadline: verloopt de bouw volgens het vooropgestelde tijdsschema?

Nadat de bouw en de installatie van de biogasinstallatie zijn afgerond, moet de installatie worden getest en goedgekeurd (met rapportering van eventuele defecten) door de fabrikant van de installatie en/of door gemachtigde experten. Hierna is de biogasinstallatie klaar om biogas te produceren.

Terug naar overzicht

Van idee tot installatie

Download complete rapport

Handboek voor veehouders

Naar fase 5

Inbedrijfstelling

Share This